Veerpootlagers vervangen of niet?

NTN-SNR gaat in op de achtergronden, het wanneer, het waarom en het hoe

Je komt ze overal tegen, als geen ander onderdeel zijn ze onderhevig aan zeer hoge belastingen en ze hebben een grote invloed op de performance van het onderstel: veerpootlagers. Als belangrijkste element van de wijdverspreide MacPherson onafhankelijke wielophanging zorgen ze op het contactpunt tussen voertuigcarrosserie en veerpoot in ca. 90% van alle Europese voertuigen voor een zo wrijvingsarm mogelijke en nauwkeurige stuurbewegingen. Op de vooras met wentellager, op de achteras zonder, absorberen ze tijdens het rijden hoor- en voelbare trillingen en ondersteunen een goede wegligging en een goed rijgedrag.

Toenemende eisen

Sinds in ca. 1950 de MacPherson wielophanging op de markt is geïntroduceerd, zijn de eisen aan veerpootlagers voortdurend toegenomen. De voertuigen werden door extra veiligheids- en comfortsystemen steeds zwaarder, de motorvermogens steeds groter, evenals de op een veerpootlager uitgeoefende maximale radiale en axiale krachten.

Tegelijkertijd eisten de autofabrikanten zo duurzaam mogelijke, lichtere en compactere wielophangingen, onder andere om het brandstofverbruik te verminderen. Momenteel komt het accent steeds meer te liggen op het dempen van de weggeluiden, want deze door verbrandingsmotoren nog overstemde geluiden worden door de inzittenden van elektrische auto's in meerdere mate als storend ervaren.

Weinig spectaculair uiterlijk, complex binnenwerk

Afhankelijk van het ontwerp van de totale wielophanging integreren de fabrikanten van veerpootlagers, onderstellen en auto's tegenwoordig vaak de functie van de bovenste veerschotel en/of de eindaanslag in het veerpootsteunlager. Het resultaat: een compacte, uiterlijk weinig spectaculaire unit, waarvan de complexe constructie en afdichtingstechniek echter bijzonder hoge eisen stelt aan de gebruikte metalen en de rubber- en kunststofsamenstellingen en vetten.

Slijt een veerpootlager?

Algemeen zijn veerpootlagers ontworpen op een lange levensduur. Maar toch is die beperkt. Bij uit rubber en metaal bestaande onderdelen kan het rubber oud en stug worden. Door extreme omgevingstemperaturen, het rijden door gaten in de weg of het binnendringen van water, zout of zand kunnen veerpootlagers corroderen, breken of scheuren.

De toestand van het lager juist inschatten

Eerste aanwijzingen voor beschadigde veerpootonderdelen kunnen geluidsontwikkelingen bij het sturen en het stapvoets rijden zijn. Een andere aanwijzing voor mogelijke slijtage van het veerpootlager is sponzig rijgedrag, goed herkenbaar in situaties die eigenlijk nauwkeurige stuurmanoeuvres vereisen, bijvoorbeeld op een bochtig traject of bij uitwijkmanoeuvres in een gevarenzone.

Ongevalrisico's minimaliseren

Een uitgeslagen of defect veerpootlager verlengt de remweg met tot wel 15%! In een kritische situatie kan dat het verschil uitmaken tussen leven of dood. Vanuit het aspect van veiligheid is het derhalve dringend aan te raden om niet alleen bij duidelijk herkenbare slijtage, maar altijd ook bij het vervangen van schokdempers de betreffende veerpootlagers, per as dan wel per paar, te vervangen. Afhankelijk van het voertuig en de bedrijfsomstandigheden is dat het geval bij een kilometerstand van ca. 75.000 tot 100.000 km.

Vaak onder de radar

Voor een perfecte werking van het onderstel zijn veerpootlagers even onmisbaar als de schokdempers. Toch worden bij het vervangen van de schokdempers meestal weer de oude veerpootlagers gemonteerd. Statistisch gezien wordt zelfs op drie vervangen schokdempers maar één veerpootlager vervangen. De beslissing over het vervangen ervan neemt de monteur veelal op basis van een eenvoudige handmatige controle, d.w.z. door het draaien van het lager.

Van deze werkwijze moet worden afgeraden, want door het demonteren en opnieuw in elkaar zetten van de veerpoot laten daarop vastgekoekte vuildeeltjes los en die komen in de lagerloopbanen terecht. De mate van vervuiling van het lager kan zodoende met een visuele controle of door te draaien niet worden geconstateerd, zodat de slijtage ervan na het opnieuw monteren nog sterker doorgaat.

Werkplaats-tips van experts

Toonaangevend fabrikant van veerpootlagers in Europa is NTN-SNR. Het bedrijf produceert jaarlijks in zijn fabrieken in Frankrijk 30 miljoen veerpootlagers voor de OEM- en de onafhankelijke onderdelenmarkt. Volgens Marco Rompf, Service Engineer bij NTN-SNR, zijn voor de succesvolle vervanging van veerpootlagers naast het gebruik van reserveonderdelen van OE-kwaliteit de volgende punten belangrijk:

• Is voor de demontage van de veerpoot speciaal gereedschap nodig? Veel groothandelaars bieden een gereedschapsverhuurservice aan, zodat ook zeldzame voertuigmodellen zonder grote investeringen kunnen worden gerepareerd.
• Is de uitgebouwde veer goed tussen de veerschotels ingespannen en kan deze er na het losmaken van de bovenste bevestigingsmoer niet uitspringen? Bij het niet correct hanteren van een uitgebouwde veerpoot bestaat levensgevaar! Een om meerdere veerwindingen gespannen spanband kan de veiligheid van werken verhogen.
• Klopt de inbouwvolgorde en is het veerpootlager correct tussen de veer en de schotel geplaatst? Een onnauwkeurige plaatsing leidt tot ongewenste bijgeluiden tijdens het rijden.
• Klopt de inbouwrichting van de componenten? Veel componenten passen in beide richtingen in het bovenste toplager, maar slechts één plaatsingsrichting is correct. In geval van twijfel helpt een kijkje in de reparatiehandleiding of de documentatie van de fabrikant.
• Zijn alle onderdelen met het juiste aanhaalmoment vastgedraaid? Als de voorschriften van de fabrikant niet in acht worden genomen, ontstaat er meestal schade aan de schroefdraad of de ingeschroefde componenten zelf.

Nog meer tips & tricks in de tutorialvideo

Klik hier voor het overzicht van mogelijke uitvaloorzaken

Klik hier voor het overzicht van de veerpootlagersets van NTN-SNR